Biết được cái mục đích cần đạt đến thì mới có phương hướng kiên định; có kiên định thì mới có thể yên tĩnh; có yên tĩnh thì mới có thể an tâm; an tâm rồi thì mới có thể suy nghĩ; suy nghĩ cho chu đáo rồi thì mới có thể có thu hoạch.
Mọi vật đều có gốc ngọn, mọi sự việc đều có đầu đuôi, biết được cái chỗ có trước có sau đó thì đã gần với cái đạo rồi.
Suy xét những điều mình biết cho đến cùng thì mới có được sự hiểu biết.
Có hiểu biết thấu đáo thì điều mình suy nghĩ mới được chân thật.
Điều mình nghĩ có chân thật thì lòng mình mới ngay thẳng.
Lòng mình có ngay thẳng thì bản thân mới tu dưỡng và rèn luyện được.
Tu thân được rồi thì mới sửa sang sắp xếp được việc nhà.
Sắp xếp việc nhà được rồi thì mới lo liệu cho đất nước được.
Lo liệu cho đất nước được thì thiên hạ mới yên ổn.
Từ Thiên Tử cho đến kẻ thứ nhân, tất cả đều lấy việc sửa mình làm gốc.
Cái gốc mà rối loạn thì cái ngọn không thể gọn gàng ngay ngắn được.
Coi nhẹ cái căn bản đáng phải xem trọng và coi trọng cái chi tiết vốn là cái thứ yếu thì sẽ mất gốc mà gãy luôn cả ngọn.
Nói rằng làm cho ý niệm mình được chân thành có nghĩa là đừng tự dối mình: giống như ghét mùi thối hay ưa sắc đẹp hoàn toàn từ lòng chân thật mà ra; như vậy mới gọi được là thoả mãn tâm ý mình.
Của cải thì điểm tô nhà cửa, còn đạo đức thì điểm tô thân mình, lòng dạ rộng rãi, thân thể thảnh thơi thanh thản. Cho nên người quân tử nhất định phải làm cho ý niệm mình được chân thành.
Nói rằng sửa mình thì trước hết là làm cho lòng mình ngay thẳng.
Nếu như mình có điều giận dữ, thì lòng sẽ không ngay thẳng, nếu như có điều sợ hãi, thì lòng sẽ không ngay thẳng; nếu như có điều ham muốn thì lòng sẽ không ngay thẳng; nếu như có điều ưa thích, thì lòng sẽ không ngay thẳng; nếu như có điều lo lắng, thì lòng sẽ không ngay thẳng.
Nếu tâm trí không để vào đó, thì dẫu nhìn mà chẳng thấy, dẫu để tai mà chẳng nghe, dẫu ăn mà chẳng biết mùi vị. Như vậy thì sửa mình cốt ở chỗ làm cho lòng mình ngay thẳng.
Nói rằng muốn sửa sang cho nhà mình được chỉnh tề tốt đẹp trước hết phải sửa mình. Chính là vì con người ta đối với những người thân yêu của mình thường có sự thiên lệch, đối với những người mình kính sợ, thường có sự thiên lệch, đối với những người mình thương xót, thường có sự thiên lệch; đối với những người mình coi thường ngạo mạn, cũng thường có sự thiên lệch.
Cho nên yêu thích ai mà thấy được chỗ xấu của người ấy, ghét bỏ ai mà thấy được chỗ tốt của người ấy, là điều hiếm có trong thiên hạ vậy.
Cho nên ngạn ngữ có câu rằng: "Người ta không ai biết được cái xấu của con mình, không ai biết được lúa má trong đám ruộng nhà mình là tốt tươi".
Như vậy cho nên không sửa mình thì không thể làm cho nhà mình chỉnh tề tốt đẹp.
Nói rằng trị lý quốc gia tất trước tiên phải sửa sang gia đình mình cho ngay ngắn tốt đẹp, ấy là bởi vì người nhà mình không giáo dục nổi mà lại có thể giáo dục được người khác, đó là điều không thể có.
Bởi thế người quân tử không ra khỏi nhà mà có thể hoàn thành được việc giáo hóa cả nước.
Đức là cái gốc, của cải là cái ngọn. Để cái gốc ra ngoài (coi thường cái đức) và để cái ngọn vào trong (coi trọng của cải) thì sẽ phải tranh danh đoạt lợi.